Βάζεις το χέρι στην τσέπη σου σίγουρος ότι ένιωσες το κινητό σου να δονείται. Το βγάζεις έξω, κοιτάζεις την οθόνη, αλλά δεν υπάρχει καμία κλήση, κανένα μήνυμα και καμία ειδοποίηση. Αυτή η περίεργη εμπειρία δεν συμβαίνει επειδή το τηλέφωνό σου έχει κάποιο τεχνικό πρόβλημα, αλλά επειδή ο εγκέφαλός σου έχει αναπτύξει μια σύγχρονη ψυχολογική συνήθεια.

Στην επιστήμη της νευρολογίας και της ψυχολογίας, το φαινόμενο αυτό ονομάζεται επίσημα Σύνδρομο της Φανταστικής Δόνησης (Phantom Vibration Syndrome) ή «φανταστικό κείμενο».

Πώς το άγχος της ειδοποίησης μπερδεύει το σώμα 

Το φαινόμενο αυτό αποτελεί ένα κλασικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η τεχνολογία επαναπρογραμματίζει τις αισθήσεις μας. Λόγω της συνεχούς χρήσης των smartphones, το μυαλό μας βρίσκεται σε μια διαρκή κατάσταση «προσμονής» για το επόμενο like, email ή μήνυμα.

Οι επιστήμονες εξηγούν ότι ο εγκέφαλος παρερμηνεύει απλά φυσιολογικά ερεθίσματα λόγω δύο βασικών παραγόντων:

• Υπερευαισθησία των νεύρων: Όταν περιμένεις με ανυπομονησία μια ειδοποίηση, το νευρικό σου σύστημα γίνεται υπερβολικά ευαίσθητο.
• Λανθασμένο φιλτράρισμα: Μια απλή μυϊκή σύσπαση (σπασμός) στον μηρό, η τριβή των ρούχων πάνω στο δέρμα ή ακόμα και ο ήχος από το κάθισμα μιας καρέκλας, καταγράφονται λανθασμένα από το υποσυνείδητο ως η γνώριμη δόνηση του κινητού.

Στην ουσία, το μυαλό σου προτιμά να κάνει ένα «λάθος συναγερμό» παρά να χάσει μια πραγματική κλήση.

Ποιοι το παθαίνουν συχνότερα και πώς αντιμετωπίζεται 

Έρευνες δείχνουν ότι το σύνδρομο επηρεάζει περισσότερο τους ανθρώπους που βιώνουν έντονο εργασιακό στρες ή έχουν υψηλή εξάρτηση από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Όπως αποκαλύπτει μια εκτενής ιατρική μελέτη που δημοσιεύεται στο επιστημονικό περιοδικό PubMed, το ποσοστό των ανθρώπων που βιώνουν αυτές τις φανταστικές δονήσεις αγγίζει το συγκλονιστικό 89% σε συγκεκριμένες επαγγελματικές ομάδες, όπως οι γιατροί και οι φοιτητές.

Αν θέλεις να μειώσεις αυτό το ενοχλητικό συναίσθημα, οι ειδικοί ψυχικής υγείας προτείνουν μερικά απλά βήματα. Μια καλή λύση είναι να αλλάξεις την τοποθεσία που βάζεις το τηλέφωνο (π.χ. από την τσέπη του παντελονιού στην τσάντα) ή να απενεργοποιήσεις τελείως τη λειτουργία της δόνησης για μερικές ημέρες. Όπως σημειώνει το σχετικό άρθρο του Psychology Today, η περιστασιακή «ψηφιακή αποτοξίνωση» (digital detox) βοηθά το νευρικό σύστημα να ηρεμήσει και να σταματήσει να παράγει αυτούς τους ψεύτικους συναγερμούς. 

Για να κατανοήσετε καλύτερα το ιστορικό της έρευνας γύρω από αυτό το ψηφιακό φαινόμενο, μπορείτε να διαβάσετε το λήμμα στο Wikipedia.