Σαν σήμερα 21 Ιανουαρίου: Ο θάνατος του Λένιν – Το μυστήριο γύρω από τον εγκέφαλό του

 Στις 21 Ιανουαρίου 1924, ο Βλαντίμιρ Ιλίτς Ουλιάνοφ, ο Λένιν, πεθαίνει στο Γκόρκι, έξω από τη Μόσχα, σε ηλικία 53 ετών. Η επίσημη εκδοχή αποδίδει τον θάνατό του σε βαριά εγκεφαλοαγγειακή νόσο, ύστερα από διαδοχικά εγκεφαλικά που τον είχαν ήδη αφήσει με σοβαρές αναπηρίες και δυσκολία στον λόγο.

Η κατάρρευση της υγείας του από το 1922 και μετά αποτελούν ένα πολιτικό σημείο καμπής. Ο Λένιν αδυνατεί να ασκήσει καθημερινά καθήκοντα, η κορυφή του κόμματος αναδιατάσσεται και ο

Ιωσήφ Στάλιν ισχυροποιείται στον μηχανισμό εξουσίας.

Το πιο διάσημο, σχεδόν ανατριχιαστικό στοιχείο της υπόθεσης έρχεται από την αυτοψία: οι αρτηρίες γύρω από τον εγκέφαλο περιγράφονται ως εξαιρετικά αποτιτανωμένες, σε βαθμό που, όταν τις χτυπούσαν με μεταλλική τσιμπίδα, «ήχησαν σαν πέτρα». Πρόκειται για εικόνα ακραίας, πρώιμης αθηροσκλήρωσης, ασυνήθιστης για άνθρωπο λίγο πάνω από τα 50.

Επειδή η επιδείνωση ήταν ταχεία και το εύρημα τόσο «αταίριαστο», γεννήθηκαν θεωρίες. Μια γραμμή συζήτησης αφορά τη σύφιλη, χωρίς να υπάρχει οριστικό αποδεικτικό κλείσιμο της υπόθεσης. Μια άλλη κοιτά την κληρονομικότητα και πιθανές σπάνιες γενετικές εξηγήσεις για επιλεκτική, έντονη ασβέστωση στα αγγεία, ακόμη και με αναφορά σε μηχανισμούς τύπου NT5E, ως υποθετικό μοντέλο.

Μετά τον θάνατό του, ο εγκέφαλος αφαιρείται και διατηρείται για μελέτη. Στη Μόσχα οργανώνεται ειδικό ερευνητικό πρόγραμμα με επικεφαλής τον Γερμανό νευροεπιστήμονα Όσκαρ Φογκτ, με μαζικό τεμαχισμό σε χιλιάδες λεπτές τομές για μικροσκοπική ανάλυση. Σε πρώιμες αναφορές, ο Φογκτ μιλά για «ιδιαίτερα» χαρακτηριστικά σε νευρώνες του φλοιού, όμως το θέμα παραμένει αμφιλεγόμενο και βαριά φορτισμένο από την πολιτική σκοπιμότητα της εποχής.

Μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ, επανέρχεται δημόσια το τι έδειξαν τα δεδομένα. Υπάρχει δημοσίευση του 1993 από τον Όλεγκ Αντριάνοφ, ενώ στον διεθνή Τύπο κυριαρχεί η εκτίμηση ότι ο εγκέφαλος δεν προσέφερε το «βιολογικό θαύμα» που αναζητούσε η προπαγάνδα.

 

Η σορός του Λένιν ταριχεύεται και εκτίθεται στο Μαυσωλείο στην Κόκκινη Πλατεία, με διαδικασίες συντήρησης που επαναλαμβάνονται περιοδικά εδώ και δεκαετίες. Κι έτσι, σχεδόν έναν αιώνα μετά, ο θάνατός του παραμένει διπλή ιστορία: ιατρικός γρίφος για τα αγγεία του εγκεφάλου και πολιτικός μύθος για το τι «έπρεπε» να βρεθεί μέσα σε αυτόν.

Πηγή